Filozofia klasyczna jako podstawa dyskusji Eleonory Ziemięckiej z heglizmem. Na podstawie Zarysów filozofii katolickiej w czterech poglądach zawartych: W oparciu o Zarysy filozofii katolickiej w czterech poglądach zawarte

Abstrakt

Polska Pani Filozof upatrywała poszukiwanie jedności rozumu teoretycznego (naukowego) z rozumem praktycznym w uzgodnieniu ich zasad oraz celów, jako przejaw nadzwyczajnej świadomości filozofującego umysłu, w wieku XIX.. Ziemięcka była świadoma analitycznego charakteru podziału na „rozum teoretyczny” oraz „rozum praktyczny”. Jej zdaniem chodziło w tym podziale o „dwa sposoby działania rozumu”. Funkcja rozumu praktycznego, według niej, zakłada nadto konieczny współudział intuicji, a nawet poezji oraz towarzyszących jej natchnień. Ta intuicja wyraża się bardzo dobrze w instynktownej moralności ludzi prostych, niewykształconych, a przy tym stanowiących zdecydowaną większość ludzkiej społeczności. Jej zdaniem nadszedł właśnie czas „pogodzenia” obu funkcji rozumu, co wiąże się z większym niż dotychczas dowartościowaniem roli rozumu praktycznego. Nie oznacza to deprecjonowania nauki i jej osiągnięć, wręcz przeciwnie. To dzięki nauce możliwe są liczne instytucje użyteczności publicznej, które wówczas, tj. w wieku XIX, powstawały. W największym skrócie rzecz ujmując – Ziemięcka spodziewała się, że jej epoka zaowocuje „pogodzeniem nauki z życiem” oraz „życia z nauką”.

Zarówno owo „pogodzenie”, jak i dowartościowanie rozumu praktycznego, było niemożliwe na gruncie heglizmu, którym się wcześniej fascynowała. Dopiero lektura Sumy Teologii św.Tomasza z Akwinu pozwoliła jej sformułować ważne argumenty przeciwko zasadom niemieckiego idealizmu. Krytykowała go jako system, który zapoznaje fundamentalne problemy człowieka oraz człowieczeństwa.