Abstrakt
Ubezpieczalnia Społeczna w Zielonej Górze działała od października 1945 roku do połowy 1950 roku. Obejmowała swoim działaniem cztery powiaty: gubiński, krośnieński, świebodziński i zielonogórski, a od 1947 roku kożuchowski i żarski. W tym okresie otoczyła opieką lekarską swoich członków, czyli pracowników, którzy opłacali składki zdrowotne. Początkowo byli to zakontraktowani lekarze domowi i specjaliści przyjmujący we własnych gabinetach, a po uruchomieniu własnych zakładów leczniczych, jak ambulatorium, przychodnia dentystyczna, zatrudnieni w nich lekarze i personel średni. Największa liczba lekarzy pracowała na terenie miasta Zielona Góra, najmniej w powiecie gubińskim. Z każdym rokiem ubezpieczalni zwiększała liczbę swoich członków, ale nie mogła zakontraktować większej liczby lekarzy, gdyż tych po prostu nie było – w całym kraju panował deficyt personelu medycznego, Dużą rolę odegrały także położne, które przyjmowały rosnącą po wojnie liczbę urodzeń. Niestety ten rozwój został przerwany przez państwo, na mocy ustawy w połowie 195-0 roku ubezpieczalnie w Polsce zostały zlikwidowane.
Bibliografia
Archiwum Akt Nowych
Naczelna i Okręgowe Izby Lekarskie – grupa zespołów
Archiwum Państwowe w Poznaniu
Urząd Wojewódzki Poznański
Archiwum Państwowe w Zielonej Górze
Starostwo Powiatowe Zielonogórskie w Zielonej Górze
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze
Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma
Powiatowy Komitet Żydowski w Żarach.
Źródła
Bujarski W., Organizacja ubezpieczeń społecznych na Ziemiach Odzyskanych, „Przegląd Ubezpieczeń Społecznych” 1948, nr 7.
Cybulski Z., Nakłady gospodarcze instytucyj ubezpieczeń społecznych na Ziemiach Odzyskanych, „Przegląd Ubezpieczeń Społecznych” 1948, nr 7.
Gleixner T., Zbierański W., Rozwój ubezpieczenia chorobowego na Ziemiach Odzyskanych, „Przegląd Ubezpieczeń Społecznych” 1948, nr 7.
Informator m. Zielonejgóry, Zielona Góra 1945.
Robotnicy „Polskiej Wełny” bez opieki lekarskiej, „Gazeta Lubuska” 19 marca 1950, nr 78.
Szatkowski E., Zakłady „Polskiej Wełny” w Zielonej Górze powinny mieć własnego lekarza fabrycznego, „Gazeta Lubuska” 16 czerwca 1950, nr 164.
Sprawozdanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za lata 1945-1947, Warszawa 1949.
Akty prawne
Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, Dz. U. 1946, nr 13, poz. 87.
Dekret z dnia 8 stycznia 1946 r. o rozciągnięciu mocy obowiązującej niektórych przepisów ustawodawstwa pracy na cały obszar Państwa Polskiego, Dz. U. 1946, nr 4, poz. 30.
Komunikat Ubezpieczalni Społecznej w Poznaniu z dnia 2 października 1945 r. o organizacji Oddziałów Ubezpieczalni na terenach, przyłączonych do Województwa Poznańskiego, „Poznański Dziennik Wojewódzki” 1945, nr 10, poz. 76, s. 202.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 29 kwietnia 1947 r. w sprawie ustalenia okręgów i siedzib ubezpieczalni społecznych, Dz. U. 1947, nr 38, poz. 187.
Ustawa z dnia 20 lipca 1950 r. o Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, Dz. U. 1950, nr 36, poz. 333.
Ustawa z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym, Dz. U. 1933, nr 51, poz. 396.
Ustawa z dnia 20 lipca 1950 r. o Zakładzie Lecznictwa Pracowniczego, Dz. U. 1950, nr 36, poz. 334.
Ustawa z dnia 15 grudnia 1951 r. o włączeniu organizacji lecznictwa pracowniczego do państwowej administracji służby zdrowia, Dz. U. 1951, nr 67, poz. 466.
Zarządzenie Nr 63/48 Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 15 kwietnia 1948 r. w sprawie statutu ubezpieczalni społecznej, „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej” 1948, nr 8, poz. 76.
Opracowania
Bujkiewicz Z., Pierwsi lekarze 1945-1950, „Pionierzy. Czasopismo społeczno-historyczne” 1996, nr 1.
Dobosz J., Józef Markiewicz (1903-1984). Działacz kulturalny i sportowy, [w:] Znani Zielonogórzanie XIX i XX wieku, cz. 1, red. H. Szczegóła, Zielona Góra 1996.
Grata P., Czas przełomu. Polska polityka społeczna w latach 1944-1950, Rzeszów 2018.
Kurowska H., Urząd lekarza powiatowego w Polsce w latach 1945–1950 (na przykładzie Środkowego Nadodrza), „Klio. Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym” 2024, t. 69
Kurowska J., Działalność lecznicza Ubezpieczalni Społecznej w Gorzowie Wielkopolskim w latach 1945-1950, „Studia Zachodnie” (w druku).
Lewandowska M., Rzeczpospolita ubezpieczonych. Historia ubezpieczeń społecznych w Polsce, Warszawa 2017.
Makarzec P., Kształtowanie się Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako podmiotu ubezpieczeń społecznych w Polsce, „Roczniki Ekonomii i Zarządzania” 2017, t. 9, nr 2.
Rozwój ubezpieczeń społecznych w Polsce, red. C. Jackowiak, Warszawa 1991.
Sadowska J., Świadczenia lecznicze w Ubezpieczalniach Społecznych w Polsce (1933-1951), Łódź 2006.