Społeczeństwo Galii V w. wobec migracji barbarzyńskich w świetle łacińskiej literatury patrystycznej

Abstrakt

W V w. zachodnia część Cesarstwa Rzymskiego ulegała rozpadowi. Wynikało to z migracji barbarzyńskich, uzurpacji, konfliktów i kryzysów wewnętrznych, jak chociażby rozrost Imperium, barbaryzacja w administracji i armii oraz niepokoje religijne, których wraz z chrystianizacją było coraz więcej. Każda z tych kwestii miała duży wpływ na ówczesne społeczeństwo. Późny antyk stanowił metaforyczny i dosłowny koniec świata, jaki znali ówcześni Rzymianie. W artykule podjąłem się analizy aspektu migracji barbarzyńskich i ich wpływu na postawy społeczeństwa galijskiego w V w. Analiza dokonana została w świetle łacińskiej literatury patrystycznej V w. Omówiłem postawy społeczeństwa i jego zachowanie w obliczu migracji barbarzyńskich. Ująłem te kwestie problematycznie, rozważając takie zagadnienia jak: panujący strach przed najeźdźcami, postępujące w wyniku migracji barbarzyńskich zubożenie wszystkich warstw społecznych w Galii, ucieczki w inne rejony Imperium przed barbarzyńcami, obawy przed utratą rzymskiej kultury (np. języka, tradycji, obyczajów), troska o zachowanie wiary katolickiej (nicejskiej) w obliczu zajmowania terenów Galii przez popierających obóz ariański barbarzyńców czy problemy, które rodziły się już po migracjach, kiedy należało powrócić do „normalności” i żyć dalej, tym razem wśród nowych sąsiadów. Jest to obraz społeczeństwa przedstawiany przez chrześcijańskich autorów. Problemem w źródłach było to, że autorzy rzadko skupiali się na niższych warstwach społecznych, przede wszystkim opisując wyższe (z których w większości pochodzili), co znajduje swoje odbicie w artykule. Ponadto analizowane źródła są specyficzne, ponieważ ich autorzy pisali głównie w sposób dydaktyczno-pastoralny. Często stosowane przesady retoryczne i wyolbrzymienia miały na celu zwrócenie uwagi wiernych na dany problem oraz namówienie ich do zmiany zachowania i poprawy. Mimo mankamentów, użyte przeze mnie źródła są jednymi z najważniejszych źródeł literackich do dziejów ekonomicznych, politycznych i społecznych Cesarstwa Rzymskiego w okresie późnego antyku.