Słowa kluczowe
Satyra XV
Satyra
Kanibalizm
Egipcjanie
Rzymianie
Poezja
Jak cytować
Abstrakt
Streszczenie
Słowa kluczowe: Juwenalis, Satyra, Satyra XV, kanibalizm, Egipcjanie, Rzymianie, poezja
„Satyra XV” Juwenalisa jest złożonym utworem poetyckim sprawiającym trudności interpretacyjne. Przy jej interpretacji często popełniane są błędy, takie jak utożsamianie autora z podmiotem lirycznym czy interpretowanie jego słów wprost, nie uwzględniając licznych zabiegów występujących w tekście, takich jak ironia, paradoks czy nawiązania do innych tekstów literackich. Najbardziej przyciągającym uwagę w utworze jest krwawy opis starcia między Tentyrą a Ombem oraz scena kanibalizmu. Przyczyną konfliktu był spór religijny. Podmiot przedstawia się jako świadka zdarzenia, jednak nie można z całą pewnością stwierdzić, że Juwenalis osobiście obserwował tę bitwę. Z powodu udziału w starciu, Egipcjanie zostają określeni jako gorsi od zwierząt, pozbawieni współczucia. Obiektem krytyki „Satyry XV” mogą nie być sami Egipcjanie, ale utwór może stawiać ich jako przykład świadczący o regresie moralnym cywilizacji. Sądy wyrażone w utworze oddają poglądy społeczeństwa rzymskiego jako ogółu, niekoniecznie samego autora.
Bibliografia
Ὅμηρος Homeros, Ὀδύσσεια, Odysseia (wyd. polskie), Odyseja, wyd. L Siemieński, J. Łanowski, Wrocław 1992.
Iuvenalis D., Satires (wyd. polskie), Trzej satyrycy rzymscy. Horacy, Persjusz, Juwenalis, wyd. Lidia Winniczuk, Warszawa 1958.
Valerius Martialis, M., Liber Spectaculorum, (wyd. polskie) Marcjalis. Księga Widowisk (Biblioteka Antyczna, t. 48), wyd, K. Różycka-Tomaszuk, A. Klęczar, M. Zagórski, Wrocław 2015.
Ovidius Naso, P., Methamorphoseon Libri Quindecim (wyd. polskie), Przemiany. Owidiusz (Arcydzieła Literatury Światowej – Zielona Sowa), wyd. B. Kiciński, Kraków 2002.
Στράβων Strabo, Γεωγραφικά, Geographica, (wyd. angielskie), Strabo. Geography. Book XVII (Loeb Classical Library 267), wyd. H. L. Jones, T. VIII, 1932.
Tullius Cicero, M., Tusculanorum disputationum libri V (wyd. polskie) Cyceron. Rozmowy tuskulańskie (Biblioteka filozofów), wyd. E. Rykaczewski, Kraków, Warszawa, Kielce, 2009.
Literatura przedmiotu
Anderson W. S., Imagery in the Satires of Horace and Juvenal, „The American Journal of Philology”, t. 81, nr 3, 1960, s. 225-260.
Anderson, W. S. The Programs of Juvenal’s Later Books, „Classical Philology”, t. 57, nr 3, 1962, s. 145-160.
Anderson W. S., Valla, Juvenal, and Probus, „Traditio”, t. 21, 1965, s. 383-424.
Courtney E., Commentary on the Satires of Juvenal, Kalifornia 2013.
Ehrhardt K., Cannibalizing Ovid: Allusion, Storytelling and Deception in Juvenal 15, „The Classical Journal”, t. 109, nr 4, 2014, s. 481-499.
Fredericks S. C., The Irony of Overstatement, „Illinois Classical Studies”, t. 4, 1979, s. 178-
-191.
Fredericks S. C., Juvenal’s Fifteenth Satire, „Illinois Classical Studies”, t. 1, 1976, s. 174-189.
Girdvainytė L., Egypt in Roman imperial literature: Tacitus’ Ann. 2,59-61, „ LITERATŪRA”, t. 57, nr 3, 2015s. 84-97.
Guren E. S., Rethinking Others in Antiquity, Princeton, Woodstock 2010.
Guren E. S., Romans and Others [w:] A Companion to the Roman Republic, red. N. Rosenstein, R. Morstein-Marx, Malden, Oxford-Victoria, 2006.
Highet G., Juvenal the Satirist, Oxford 1954 , 28-31.
Hutchinson G., Juvenal, Satire and the Real World, „The Classical Outlook”, t. 66, nr 4, 1989, s. 116-119.
Isaac B., The Invention of Racism in Classical Antiquity, Princeton 2013.
Jefferis J. D., Juvenal and Religion, „The Classical Journal”, t. 34, nr 4, 1939, s. 229-233.
Keane C. C., The Program of Juvenal’s Fifth Book, „The American Journal of Philology”, t. 128, nr 1, 2007, s. 27-57.
Lipińska J., Marciniak M., Mitologia Starożytnego Egiptu, Warszawa 1980.
Łukaszewicz A., Egipt Greków i Rzymian, Warszawa 2006.
Łukaszewicz A., W słońcu Egiptu. Z dziejów podróży nad Nil, Warszawa 2020.
Łukaszewicz A., Rzymianin i Ludożercy, [w:] Społeczeństwo i religia w świecie antycznym, red. S. Olszaniec, P. Wojciechowski, Toruń 2010.
Maehler H., Roman Poets on Egypt [w:] Ancient Perspectives on Egypt (Encounters with ancient Egypt), red. R. Matthews, C. Roemer, Londyn 2003.
McKim R., Philosophers and Cannibals: Juvenal’s Fifteenth Satire, “Phoenix”, 40 (1), 1986, s. 58-71.
Powell B. B., What Juvenal Saw: Egyptian Religion and Anthropophagy in Satire 15, „Rheinisches Museum für Philologie”, t. 122, 1979, z. 2, s. 185-189.
Sapota T., Juwenalis, Katowice 2009.
Singleton D., Juvenal’s Fifteenth Satire: a reading, „Greece & Rome”,30 (2), 1983, s. 198-207.
Syme R., Juvenal, Pliny, Tacitus, „The American Journal of Philology”, t. 100, nr 2, 1979,
s. 250-278.
Syme R., Tacitus, t. 2, Midsomer Norton 1997.
Towned G. B., The Literary Substrata to Juvenal’s Satires, „The Journal of Roman Studies”, t. 63, 1973, s. 148.
Watts W. J., Race Prejudice in the Satires of Juvenal, „Acta Classica”, t. 19, 1976, s. 83-104.
Wiesen D., Juvenal’s Moral Character, an Introduction, „Latomus”, t. 22, nr 3, 1963.