Abstrakt
Artykuł stanowi próbę zwięzłego przedstawienia toczącej się w ostatnich latach dyskusji nad „Biblioteką Historyczną” Diodora Sycylijskiego – jednym z najważniejszych źródeł naszej wiedzy o historii starożytnej. W pierwszej części omówione zostają główne publikacje, w tym zwłaszcza monografie poświę cone Diodorowi i „Bibliotece”, współczesne wydania i tłumaczenia tego dzieła, a także komentarze do poszczególnych ksiąg.
W drugiej części zarysowane zostały główne nurty obecne w badaniach nad Diodorem. Nadal istotne miejsce zajmują wśród nich próby identyfikacji źródeł, na których się opierał (Quellenforschung). Nurt ten doczekał się jednak obszernej krytyki i w ostatnich latach podejście do niego stało się bardziej zniuansowane, nawet wśród uczonych, którzy nadal uznają go za najbardziej wartościowy sposób badania „Biblioteki Historycznej”. W ostatnich dekadach uwagę badaczy zwróciły również kwestie tematów i motywów, które przewijają się konsekwentnie w całym dziele Diodora. Motywy te najczęściej związane są z dydaktyczną rolą historii, którą podkreślał sam Diodor.
Osobną kategorią problemów są zagadnienia dotyczące samego pisania „Biblioteki Historycznej”, zarówno na poziomie datowania i organizacji całego procesu, jak i na poziomie analizy metody pracy Diodora. Przedmiotem refleksji współczesnych uczonych jest nie tylko plan pracy samego historyka, ale też jego decyzje kompozycyjne i stylistyczne, takie jak np. ograniczenie ilości obszernych mów czy wykorzystanie zaawansowanych technik retorycznych.
Bibliografia
Achilli, I., Il proemio del libro 20 della Biblioteca Storica di Diodoro Siculo, Koinos Logos: collana di studi di filologia, archeologia, storia, scienza e società del mondo antico 5, Lanciano 2012.
Ambaglio, D., La Biblioteca storica di Diodoro Siculo. Problemi e metodo, Como 1995.
Ambaglio, D. (red.), συγγραφή Atti del Convegno „Epitomati ed epitomatori: il crocevia di Diodoro Siculo”, Pavia, 21-22 aprile 2004, Como 2002.
Ambaglio, D., Diodoro Siculo, [w:] R. Vattuone (red.), Storici greci d’Occidente, Bologna 2002, ss. 301-338.
Ambaglio, D., Diodoro Siculo. Biblioteca Storica libro XIII. Commento storico, Milano 2008.
Ambaglio, D., Landucci, F., Bravi, L., Diodoro Siculo, Biblioteca storica. Commento storico. Introduzione generale, Milano 2008.
Ambaglio, D., Introduzione alla Biblioteca storica di Diodoro, [w:] D. Ambaglio, F. Landucci, L. Bravi, Diodoro Siculo. Biblioteca Storica: Introduzione generale, Milano 2008, ss. 3-102.
Barber, G. L., The Historian Ephorus, Chicago 1935.
Baron, Ch., Timaeus of Tauromenium and Hellenistic Historiography, Cambridge 2013.
Baron, Ch., The Road Not Taken: Diodoros’ Reasons for Including the Speech of Theodoros, [w:] L. I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 491-504.
Bosworth, A. B., „Plus ça change…”. Ancient Historians and their Sources, ClAnt 22.2 (2003), ss. 167-198.
Bravo, B., Wipszycka, E., Historiografia antyczna, [w:] E. Wipszycka (red.), Vademecum Historyka Starożytnej Grecji i Rzymu, t. I, Warszawa 1985, ss. 39-125.
Burton, A., Diodorus Siculus. Book I. A commentary, Leiden 1972.
Camacho Rojo, J. M., El concepto de Týche en Diodoro de Sicilia, [w:] J. Lens Tuero (red.) Estudios sobre Diodoro de Sicilia, Granada 1994, ss. 81-95.
Camacho Rojo, J. M., Actitudes del hombre frente a la Týche en la Biblioteca Histórica de Diodoro de Sicilia, [w:] J. Lens Tuero (red.) Estudios sobre Diodoro de Sicilia, Granada 1994, ss. 97-116.
Camacho Rojo, J. M., En torno a Diodoro de Sicilia y su concepción moralizante de la historia, [w:] J. Lens Tuero (red.) Estudios sobre Diodoro de Sicilia, Granada 1994, ss. 63-69.
Chamoux, F., Introduction générale [w:] F. Chamoux (red.), Diodore de Sicile: Bibliothèque Historique. Introduction générale, Livre I, Paris, 1993, ss. I-LXXVII.
Diodor Sycylijski, Czyny i dzieła herosów i półbogów, Fontes Historiae Antiquae XVI, tłum. S. Dworacki, Poznań 2010.
Diodor Sycylijski, Rok królów, Fontes Historiae Antiquae LXIV, tłum. T. Polański, Poznań 2019.
Dudziński, A., Diodorus' use of Timaeus, AHB 30.1-2 (2016), ss. 43-76.
E. Wipszycka, Część trzecia. Wiek IV, [w:] B. Bravo et al., Historia Starożytnych Greków, t. II, Warszawa 2009, ss. 235-322.
Galvagno, E., Mole Ventura, C. (red.), Mito - Storia - Tradizione. Diodoro Siculo e la storiografia classica, Catania 1991.
Goukowsky, P., Diodore de Sicile, Pompéien repenti?, CRAI 148.2 (2004), ss. 599-622.
Green, P., Diodorus Siculus, Books 11-12.37.1. Greek History 480-431 BC the Alternative Version, Austin 2006.
Hau, L.I., The Burden of Good Fortune in Diodorus of Sicily: A Case for Originality?, „Historia” 58.2 (2009), ss. 171-197.
Hau, L. I., Narrator and Narratorial Persona in Diodoros’ Bibliotheke (and their Implications for the Tradition of Greek Historiography), [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 277-301.
Hau, L. I., Diodoros’ Use of Agatharkhides’ Description of Africa, [w:] M. Coltelloni-Trannoy, S. Morlet (red.), Histoire et géographie chez les auteurs grecs du IIe siècle avant J-C au VIe siècle après J-C, Paris 2019, ss. 27-41.
Hau, L. I., Meeus, A., Sheridan B. (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018.
Hau, L. I., Meeus, A., Sheridan, B., Introduction, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 3-12.
Hornblower, J., Hieronymus of Cardia, Oxford 1981.
Korus, K., Grecka proza poklasyczna, Kraków 2003.
Lens Tuero J. (red.), Estudios Sobre Diodoro de Sicilia, Grenada 1994.
Lens Tuero, J., On Textual and Non Textual Quotations from Historical Works, [w:] J. Lens Tuero (red.), Estudios sobre Diodoro de Sicilia, Granada 1994, ss. 221-227.
Lens Tuero, J., Sobre la naturaleza de la Biblioteca Histórica de Diodoro de Sicilia, [w:] J. Lens Tuero (red.), Estudios sobre Diodoro de Sicilia, Granada 1994, ss. 33-61.
Lévy, E., Diodore de Sicile récrivant Thucydide (D.S. xii, 62.6 –7 et 67, 3–5, versus Thuc. iv, 12.3 et 80), “Ktéma” 26 (2001), ss. 333–341.
Malinowski, G., Agatharchides z Knidos. Dzieje, Wrocław 2007.
Meeus, A., History’s Aims and Audience in the Proem to Diodoros’ Bibliotheke, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 149-174.
Meister, K., Die griechische Geschichtsschreibung. Von dem Anfägen bis zum Ende des Hellenismus, Stuttgart – Berlin – Köln 1990.
Meister, K., Die sizilische Geschichte bei Diodor von den Anfängen bis zum Tod des Agathokles, Munich 1967.
Miccichè, C., L'isola più bella. La Sicilia nella „Biblioteca Storica” di Diodoro Siculo, Caltanissetta 2015.
Miles, R., Carthage Must be Destroyed: The Rise and Fall of an Ancient Civilization, London 2010.
Muntz, Ch., Diodorus Siculus and the World of the Late Roman Republic, New York, 2016.
Muntz, Ch., The sources of Diodorus Siculus Book I, CQ 61 (2011), ss. 574-594.
Palm, J., Über Sprache und Stil des Diodoros von Sizilien: ein Beitrag zur Beleuchtung der hellenistischen Prosa, Lund 1955.
Parker, V., Errors and Doublets: Reconstructing Ephoros and Appreciating Diodoros, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 189-206.
Parmeggiani, G., Eforo di Cuma. Studi su storiografia greca, Bologna 2011.
Pausch, D., Diodoros, the Speeches, and the Reader, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 473-489.
Pearson, L., Greek Historians of the West: Timaeus of Tauromenium and his Predecessors, Atlanta 1987.
Prandi, L., A Monograph on Alexander the Great within a Universal History: Diodoros Book XVII, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 175-185.
Priestley, J., A Question of Sources: Diodoros and Herodotos on the River Nile, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 207-219
Rathmann, M., Diodor und seine "Bibliotheke": Weltgeschichte aus der Provinz, Berlin 2016.
Rubincam, C., The organization and composition of Diodoros' Bibliotheke, EMC/CV 31 (1987), ss. 313-328)
Rubincam, C., Cross-References in the "Bibliotheke Historike" of Diodoros, Phoenix 43.1 (1989), ss. 39-61.
Rubincam, C., How Many Books Did Diodorus Siculus Originally Intend to Write?, CQ 48.1 (1998), ss. 229-233.
Rubincam, C., New and Old Approaches to Diodoros: Can They Be Reconciled?, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 13-39.
Sacks, K., Diodorus Siculus and the First Century, Princeton 1990.
Sacks, K., Diodoros of Sicily and the Hellenistic Mind, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 43-64.
Stronk, J., Semiramis’ Legacy. The History of Persia According to Diodorus of Sicily, Edinburgh 2017.
Stylianou, P. J., A historical commentary on Diodorus Siculus book 15, Oxford 1998.
Sulimani, I., Diodorus’ Mythistory and the Pagan Mission, Leiden 2011.
Veh, O. et al., Diodoros. Griechische Weltgeschichte, 10 tomów, Stuttgart 1992-2009.
Volquardsen, Ch. A., Untersuchungen über die Quellen der griechischen und sicilischen Geschichten bei Diodor, Buch XI bis XVI, Kiel 1868.
Wallace, S., Implied Motivation in Diodorus' Narrative of the Successors, [w:] A. Meeus (red.), Narrative in Hellenistic Historiography, „Histos” Suppl. 8 (2018), ss. 69-114.
Walsh, J., Ring Composition in Diodoros of Sicily’s Account of the Lamian War (XVIII 8–18), [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 303-327.
Westall, R., In Praise of Pompeius: Re-reading the Bibliotheke Historike, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 91-127.
Witkowski, S., Historjografja grecka, t. III, Kraków 1927
Ambaglio, D., La Biblioteca storica di Diodoro Siculo. Problemi e metodo, Como 1995.
Ambaglio, D. (red.), συγγραφή Atti del Convegno „Epitomati ed epitomatori: il crocevia di Diodoro Siculo”, Pavia, 21-22 aprile 2004, Como 2002.
Ambaglio, D., Diodoro Siculo, [w:] R. Vattuone (red.), Storici greci d’Occidente, Bologna 2002, ss. 301-338.
Ambaglio, D., Diodoro Siculo. Biblioteca Storica libro XIII. Commento storico, Milano 2008.
Ambaglio, D., Landucci, F., Bravi, L., Diodoro Siculo, Biblioteca storica. Commento storico. Introduzione generale, Milano 2008.
Ambaglio, D., Introduzione alla Biblioteca storica di Diodoro, [w:] D. Ambaglio, F. Landucci, L. Bravi, Diodoro Siculo. Biblioteca Storica: Introduzione generale, Milano 2008, ss. 3-102.
Barber, G. L., The Historian Ephorus, Chicago 1935.
Baron, Ch., Timaeus of Tauromenium and Hellenistic Historiography, Cambridge 2013.
Baron, Ch., The Road Not Taken: Diodoros’ Reasons for Including the Speech of Theodoros, [w:] L. I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 491-504.
Bosworth, A. B., „Plus ça change…”. Ancient Historians and their Sources, ClAnt 22.2 (2003), ss. 167-198.
Bravo, B., Wipszycka, E., Historiografia antyczna, [w:] E. Wipszycka (red.), Vademecum Historyka Starożytnej Grecji i Rzymu, t. I, Warszawa 1985, ss. 39-125.
Burton, A., Diodorus Siculus. Book I. A commentary, Leiden 1972.
Camacho Rojo, J. M., El concepto de Týche en Diodoro de Sicilia, [w:] J. Lens Tuero (red.) Estudios sobre Diodoro de Sicilia, Granada 1994, ss. 81-95.
Camacho Rojo, J. M., Actitudes del hombre frente a la Týche en la Biblioteca Histórica de Diodoro de Sicilia, [w:] J. Lens Tuero (red.) Estudios sobre Diodoro de Sicilia, Granada 1994, ss. 97-116.
Camacho Rojo, J. M., En torno a Diodoro de Sicilia y su concepción moralizante de la historia, [w:] J. Lens Tuero (red.) Estudios sobre Diodoro de Sicilia, Granada 1994, ss. 63-69.
Chamoux, F., Introduction générale [w:] F. Chamoux (red.), Diodore de Sicile: Bibliothèque Historique. Introduction générale, Livre I, Paris, 1993, ss. I-LXXVII.
Diodor Sycylijski, Czyny i dzieła herosów i półbogów, Fontes Historiae Antiquae XVI, tłum. S. Dworacki, Poznań 2010.
Diodor Sycylijski, Rok królów, Fontes Historiae Antiquae LXIV, tłum. T. Polański, Poznań 2019.
Dudziński, A., Diodorus' use of Timaeus, AHB 30.1-2 (2016), ss. 43-76.
E. Wipszycka, Część trzecia. Wiek IV, [w:] B. Bravo et al., Historia Starożytnych Greków, t. II, Warszawa 2009, ss. 235-322.
Galvagno, E., Mole Ventura, C. (red.), Mito - Storia - Tradizione. Diodoro Siculo e la storiografia classica, Catania 1991.
Goukowsky, P., Diodore de Sicile, Pompéien repenti?, CRAI 148.2 (2004), ss. 599-622.
Green, P., Diodorus Siculus, Books 11-12.37.1. Greek History 480-431 BC the Alternative Version, Austin 2006.
Hau, L.I., The Burden of Good Fortune in Diodorus of Sicily: A Case for Originality?, „Historia” 58.2 (2009), ss. 171-197.
Hau, L. I., Narrator and Narratorial Persona in Diodoros’ Bibliotheke (and their Implications for the Tradition of Greek Historiography), [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 277-301.
Hau, L. I., Diodoros’ Use of Agatharkhides’ Description of Africa, [w:] M. Coltelloni-Trannoy, S. Morlet (red.), Histoire et géographie chez les auteurs grecs du IIe siècle avant J-C au VIe siècle après J-C, Paris 2019, ss. 27-41.
Hau, L. I., Meeus, A., Sheridan B. (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018.
Hau, L. I., Meeus, A., Sheridan, B., Introduction, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 3-12.
Hornblower, J., Hieronymus of Cardia, Oxford 1981.
Korus, K., Grecka proza poklasyczna, Kraków 2003.
Lens Tuero J. (red.), Estudios Sobre Diodoro de Sicilia, Grenada 1994.
Lens Tuero, J., On Textual and Non Textual Quotations from Historical Works, [w:] J. Lens Tuero (red.), Estudios sobre Diodoro de Sicilia, Granada 1994, ss. 221-227.
Lens Tuero, J., Sobre la naturaleza de la Biblioteca Histórica de Diodoro de Sicilia, [w:] J. Lens Tuero (red.), Estudios sobre Diodoro de Sicilia, Granada 1994, ss. 33-61.
Lévy, E., Diodore de Sicile récrivant Thucydide (D.S. xii, 62.6 –7 et 67, 3–5, versus Thuc. iv, 12.3 et 80), “Ktéma” 26 (2001), ss. 333–341.
Malinowski, G., Agatharchides z Knidos. Dzieje, Wrocław 2007.
Meeus, A., History’s Aims and Audience in the Proem to Diodoros’ Bibliotheke, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 149-174.
Meister, K., Die griechische Geschichtsschreibung. Von dem Anfägen bis zum Ende des Hellenismus, Stuttgart – Berlin – Köln 1990.
Meister, K., Die sizilische Geschichte bei Diodor von den Anfängen bis zum Tod des Agathokles, Munich 1967.
Miccichè, C., L'isola più bella. La Sicilia nella „Biblioteca Storica” di Diodoro Siculo, Caltanissetta 2015.
Miles, R., Carthage Must be Destroyed: The Rise and Fall of an Ancient Civilization, London 2010.
Muntz, Ch., Diodorus Siculus and the World of the Late Roman Republic, New York, 2016.
Muntz, Ch., The sources of Diodorus Siculus Book I, CQ 61 (2011), ss. 574-594.
Palm, J., Über Sprache und Stil des Diodoros von Sizilien: ein Beitrag zur Beleuchtung der hellenistischen Prosa, Lund 1955.
Parker, V., Errors and Doublets: Reconstructing Ephoros and Appreciating Diodoros, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 189-206.
Parmeggiani, G., Eforo di Cuma. Studi su storiografia greca, Bologna 2011.
Pausch, D., Diodoros, the Speeches, and the Reader, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 473-489.
Pearson, L., Greek Historians of the West: Timaeus of Tauromenium and his Predecessors, Atlanta 1987.
Prandi, L., A Monograph on Alexander the Great within a Universal History: Diodoros Book XVII, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 175-185.
Priestley, J., A Question of Sources: Diodoros and Herodotos on the River Nile, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 207-219
Rathmann, M., Diodor und seine "Bibliotheke": Weltgeschichte aus der Provinz, Berlin 2016.
Rubincam, C., The organization and composition of Diodoros' Bibliotheke, EMC/CV 31 (1987), ss. 313-328)
Rubincam, C., Cross-References in the "Bibliotheke Historike" of Diodoros, Phoenix 43.1 (1989), ss. 39-61.
Rubincam, C., How Many Books Did Diodorus Siculus Originally Intend to Write?, CQ 48.1 (1998), ss. 229-233.
Rubincam, C., New and Old Approaches to Diodoros: Can They Be Reconciled?, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 13-39.
Sacks, K., Diodorus Siculus and the First Century, Princeton 1990.
Sacks, K., Diodoros of Sicily and the Hellenistic Mind, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 43-64.
Stronk, J., Semiramis’ Legacy. The History of Persia According to Diodorus of Sicily, Edinburgh 2017.
Stylianou, P. J., A historical commentary on Diodorus Siculus book 15, Oxford 1998.
Sulimani, I., Diodorus’ Mythistory and the Pagan Mission, Leiden 2011.
Veh, O. et al., Diodoros. Griechische Weltgeschichte, 10 tomów, Stuttgart 1992-2009.
Volquardsen, Ch. A., Untersuchungen über die Quellen der griechischen und sicilischen Geschichten bei Diodor, Buch XI bis XVI, Kiel 1868.
Wallace, S., Implied Motivation in Diodorus' Narrative of the Successors, [w:] A. Meeus (red.), Narrative in Hellenistic Historiography, „Histos” Suppl. 8 (2018), ss. 69-114.
Walsh, J., Ring Composition in Diodoros of Sicily’s Account of the Lamian War (XVIII 8–18), [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 303-327.
Westall, R., In Praise of Pompeius: Re-reading the Bibliotheke Historike, [w:] L.I. Hau, A. Meeus, B. Sheridan (red.), Diodoros of Sicily. Historiographical theory and practice in the Bibliotheke, Leuven – Paris – Bristol 2018, ss. 91-127.
Witkowski, S., Historjografja grecka, t. III, Kraków 1927