Słowa kluczowe
Stanisław Marczyński
Wytwórnia Win Antoni Kulesza
Lubuska Wytwórnia Wina
Parafia Greckokatolicka w Zielonej Górze
Jak cytować
Abstrakt
Zielona Góra ma bogate winiarskie tradycje. O tej historii przypomina wiele obiektów w mieście. Jednym z nich jest budynek dawnej winiarni Briegera. Postawił go w 1880 roku Fritz Brieger zielonogórski kupiec i winiarz. Po śmierci właściciela w 1918 roku, winiarni doglądała jego bratanica Martha Gischke. W okresie międzywojennym zmieniał się status zakładu ale zachowano profil produkcji, jak i nazwę firmy. Podczas II wojny światowej dokonano ostatniej większej rozbudowy przedsiębiorstwa. Po wojnie obiekt przejęła polska administracja. W 1945 roku przywrócono produkcję wina. W budynku rozpoczęła działalność firma Stanisława Marczyńskiego, a po kilku miesiącach zakład funkcjonował jako Wytwórnia Win Antoni Kulesza. W 1951 roku obiekt przejęła Lubuska Wytwórnia Win (LWW). Część pomieszczeń przeznaczono na mieszkania lokatorskie. W posiadaniu LWW budynek pozostawał do kresu jej działalności w 1999 roku. Od początku XXI wieku obserwujemy nowe przeznaczenie dawnej winiarni. W 2003 roku obiekt sprzedano zielonogórskim grekokatolikom. Adaptacja budynku i przystosowanie go do potrzeb sakralnych trwały kilka lat. Budynek konsekrowano w 2008 roku. Od tej pory pełni funkcję cerkwi Parafii Greckokatolickiej pw. Opieki Matki Bożej.
Bibliografia
APZG, Rejonowy Urząd Likwidacyjny w Zielonej Górze, sygn. 33, Wytwórnia win (d. Brieger) A. Kulesza i S. Marczyński w Zielonej Górze 1945-1948
Archiwum Parafii Greckokatolickiej w Zielonej Górze (dalej APGZG), Dokumentacja w sprawie budowy cerkwi
APGZG, Книга прaці парафіян при будові – адаптації церкви в Зеленій Горі 2003
APGZG, Złota Księga – Kronika Parafii
Uchwała nr IV/21/03 Rady Miasta Zielona Góra, z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie sprzedaży Parafii Greckokatolickiej Bizantyjsko-Ukraińskiej pod wezwaniem Opieki Matki Bożej w Zielonej Górze nieruchomości zabudowanej stanowiącej własność miasta Zielona Góra.
Karta Ewidencyjna Zabytków Architektury i Budownictwa Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków dotycząca budynku przy ul. Zamkowej 16 w Zielonej Górze
Plan miasta ze zbiorów Muzeum Ziemi Lubuskiej. Dział Historyczny numer inwentarzowy MZL-H-ZG-223.
Czyżniewski T., Ustawiczne szkolne przeprowadzki, „Łącznik Zielonogórski”, nr 39 z 24 października 2014
Czyżniewski T., Zielona Góra przełomu wieków XIX/XX, Łódź 2010
Dorocki B., Adaptacja istniejącego budynku na obiekt sakralny (Kościół) – dokumentacja architektoniczna obiektu, Wilkanowo 2003.
Garbacz K., Archeologiczne i historyczne ślady rozwoju osadnictwa w regionie zielonogórskim, [w:] Historia Zielonej Góry, T.1, Dzieje miasta do końca XVIII wieku, red. W. Strzyżewski, Zielona Góra 2011
Historia Zielonej Góry. Dzieje miasta w XIX i XX wieku, red. W. Strzyżewski, T. 2, Zielona Góra 2012
Hojniak J., 50-lecie parafii greckokatolickiej w Zielonej Górze, [w:] Studia Zielonogórskie nr 13, red. A. Toczewski, Zielona Góra 2007
Hojniak J., Jubileusz 50-lecia Parafii Greckokatolickiej w Zielonej Górze, Zielona Góra 2006
Jaskólska K., Kopuła prezent na święta, „Aspekty” z 21.01.2007
Jaskólska, Cerkiew jest już poświęcona, „Aspekty”, z 26.10.2008
Karwowski P., Promocja dziedzictwa winiarskiego Zielonej Góry, „Winiarz Zielonogórski”, nr 38-39 grudzień 2010
Kowalski T., Motywy winiarskie na pocztówkach zielonogórskich, [w:] Zielonogórskie Zeszyty Muzealne, red. A. Toczewski, Zielona Góra 2008
Kozieł M., Pod opieką Matki Bożej, „Aspekty” z dnia 23.10.2005
Kuleba M., Enographia Thalloris, Zielona Góra 2012
Kuleba M., Topografia winiarska Zielonej Góry, Zielona Góra 2010
Majchrzak J.P., Wędrowanie w przeszłość. Zapiski encyklopedyczne o Zielonej Górze i okolicy, Zielona Góra 2005
Mamet M., Plan miasta jako źródło historyczne na przykładzie planu Zielonej Góry z 1784 roku, [w:] Zielonogórskie Spotkania Źródłoznawcze. Na tropie źródła i jego interpretacji, red. M. Dalidowicz, J. Dudek, A. Górski, T. 1, Zielona Góra 2015
Святкування 50-ліття зеленогірської парафіі, „Парафіальний Вісник” nr 10, kwiecień 2006
Tokarz B., Święta w nowej cerkwi, „Gazeta Wyborcza”, Zielona Góra, Gorzów Wlkp. z dnia 05.04.2007
Wanatko G., Społeczność greckokatolicka w Zielonej Górze, [w:] Kultura i społeczeństwo na Środkowym Nadodrzu w XIX i XX wieku, red. P. Bartkowiak, D. Kotlarek, Zielona Góra 2008,
Wanatko G.,, Starania zielonogórskich grekokatolików o własną świątynię, tekst w druku
Cieśla J., Wielkanoc u „siebie”. Drugi dzień świąt wielkanocnych w Zielonej Górze, http://www.cerkiew.net.pl/Wiadomosci/wiadomoscjedna.php?polaczenie=wiad_1176154573
Depesza Katolickiej Agencji Informacyjnej z 11.10.2008, http://system.ekai.pl/kair/?screen=depeszatekstowo&_scr_depesza_id_depeszy=399147
Hałas M.,, Zapomniane uliczki. Tu premier Szydło może nakręcić nowy spot... http://zielonagora.wyborcza.pl/zielonagora/1,35161,19363466,zapomniane-uliczki-tu-premier-szydlo-moze-nakrecic-nowy-spot.html
L. Michalski, Konsekracja nowo wybudowanej cerkwi greckokatolickiej w Zielonej Górze, http://www.zachod.pl/radio-zachod/galerie/konsekracja-nowo-wybudowanej-cerkwi-greckokatolickiej-w-zielonej-gorze
Szal okrywający ziemię, zielonogórsko-gorzowski Gość Niedzielny z 26.10.2013 http://kultura.wiara.pl/doc/1725307.szal-okrywajacy-ziemie
wywiad z ks. J. Hojniakiem i M. Waszkiewicz, Z pasma religijnego Radia Zachód http://cerkiew.zgora.pl/wp-content/uploads/Audycja-01.09.2013.mp3
wywiad z ks. J. Hojniakiem i M. Waszkiewicz, Z pasma religijnego Radia Zachód http://cerkiew.zgora.pl/wp-content/uploads/Audycja-05.10.2014.mp3