Abstrakt
Postać Marboda ze wszystkich znanych nam władców swebskich jest najlepiej zarysowana przez historiografię, jemu też poświęcono współcześnie największą liczbę opracowań. Za młodu Marbod przebywał w Rzymie, gdzie zaskarbił sobie łaski i protekcję samego Augusta. Około roku 8 p.n.e. Rzymianie pomogli mu objąć panowanie nad Markomanami i Kwadami i zapewne wtedy odgrywał on rolę władcy klientelnego względem Cesarstwa. Wkrótce jednak zaczął samodzielne rządy, podbił lub zhołdował większość plemion środkowoeuropejskich, np. Lugiów (Lugiorum nomen), Gotów (?), Longobardów i Semnonów, i z ich pomocą stworzył potężne imperium sięgające od środkowego Dunaju po ujście Łaby i wybrzeże Bałtyku. To doprowadziło do rychłego konfliktu z Rzymem. Punkt kulminacyjny stanowił rok 6 n.e., kiedy Rzymianie podjęli kroki w celu zniszczenia marbodowego władztwa. Uratowały Marboda niepowodzenia Rzymian na innych frontach: np. pannońsko-iliryjskim, a w szczególności klęska Warusa w Lesie Teutoburskim (rok 9). Pomimo to ów moment wyznacza zarazem początek końca markomańskiego króla, który traci dotychczasową charyzmę na rzecz Arminiusza, okrzykniętego „oswobodzicielem” świata germańskiego. Do konfrontacji z tym ostatnim dochodzi w roku 17 n.e., w wyniku czego Marbod ponosi porażkę i całkowicie traci polityczne znaczenie. Na domiar złego atakuje go i pozbawia tronu zbuntowany arystokrata markomański – Katualda. Finałem kariery niegdyś potężnego władcy jest ofiarowany mu przez Rzymian azyl w Rawennie, w której – jak mówi Tacyt – dożywa sędziwego wieku.
Bibliografia
Droberjar E., Dobřichov – Pičhora. Ein Brandgräberfeld der ältern römischen Kaiserzeit In Böhmen (Ein Beitrag zur Kenntnis des Marbod – Reiches), „Fontes Archaeologici Pragenses”, t. 23, Praha 1999.
Droberjar E., Přibĕh o Marobudovi a jeho řiši, Praha 2000.
Grünert H., Zur Bevölkerungsstärke der Markomannen in Böhmen in Beginn u.Z., „Zeitschrift für Archäologie” 1968, t. 2.
Józefów-Czerwińska B., Przemiany zachodzące pod wpływem interakcji środkowoeuropejskiego Barbaricum z Imperium Romanum w I wieku naszej ery, [w:] Kultura przeworska. Odkrycia – interpretacje – hipotezy, red. A. Jaszewska, M. Olędzki, t. 3, Zielona Góra 2014, s. 179–195.
Kehne P., Das Reich der Markomannen und seine auswärtigen Beziechungen unter König Marbod (Maroboduus) ca. 3 v. – 18 n., [w:] Mitteleuropa zur Zeit Marbods, Praha–Bonn 2009, s. 53–66.
Klose J., Roms Klientel – Randstaaten am Rhein Und an der Donau, Breslau 1934.
Kokowski A., Archeologia Gotów. Goci w Kotlinie Hrubieszowskiej, Lublin 1999.
Kolendo J., Ausmass und Charakter der Ausdehnung des Reiches von Marbodnach Norden, [w:] Mitteleuropa zur Zeit Marbods, red. V. Salač, J. Bemmann, Praha–Bonn 2009, s. 67–74.
Malinowski G., Cztery plemiona „śląskie” Zoumoi, Boutones, Mougilones, Sibinoi w Geografii Strabona (VII, 1, 3), [w:] Tradycje kultury antycznej na Śląsku, t. 1, red. J. Roztropowicz, Opole 1997, s. 23–42.
Olędzki O., Catualda and the Goths, [w:] Archeologie Barbarů 2006, red. E. Droberjar, Česke Budĕjovice 2007, s. 295–300.
Pitts F.L., Relations between Rome and the German „Kings” on the Middle Danube In the First to Fourth Centuries A.D., „Journal of Roman Studies” 1989, t. 79, s. 45–58.
Salač V., 2000 Jahre seit dem römischen Feldzug gegen Marbod und methodische Probleme der Erforschung der älteren römischen Kaiserzeit In Böhmen und Mitteleuropa, [w:] Mitteleuropa zur Zeit Marbods, red. V. Salač, J. Bemmann, Praha–Bonn 2009, s. 107–138.
Seyer R., Antike Nachrichten zu germanischen Stammessitzen, „Zeitschrift für Archöologie” 1968, t. 2, s. 232–255.