Czy teoria inteligentnego projektu jest argumentem z niewiedzy?

Abstrakt

Zgodnie z teorią inteligentnego projektu pewne zjawiska biologiczne i kosmiczne zostały zaprojektowane przez istotę inteligentną, która równie dobrze może być naturalna, jak nadnaturalna, a projekt ten jest wykrywalny naukowo. Krytycy tej teorii twierdzą, że nie jest ona naukowa, gdyż stosuje wyłącznie argumentację negatywną, a więc jest niepoprawnym argumentem z niewiedzy czy też próbą umieszczenia Boga w lukach wiedzy naukowej. W artykule wskazuję słabe strony tego zarzutu i pokazuję, że teoria inteligentnego projektu posiłkuje się – i musi się posiłkować – zarówno argumentacją negatywną, jak i pozytywną. Dobre kryterium projektu – mogące mieć zastosowanie do przypadków, kiedy o przyczynie wnioskuje się na podstawie zaobserwowanego zjawiska, przy pomocy wiedzy towarzyszącej, ale bez niezależnej znajomości rzeczywistej historii zjawiska – to takie, które łączy coś, co można uznać za oznakę aktywności inteligentnej, z brakiem wyjaśnienia tego czegoś w kategoriach naturalistycznych. Metodologiczną podstawą tej teorii nie jest więc argument z niewiedzy, lecz tzw. wnioskowanie do najlepszego wyjaśnienia, będące formą rozumowania abdukcyjnego. Mimo to fakt, że koncepcja ta bazuje na tej powszechnie stosowanej w nauce formie rozumowania, nie przemawia automatycznie za tym, że ma ona charakter naukowy, bowiem wnioskowanie do najlepszego wyjaśnienia ma szerokie zastosowanie również poza obrębem nauk przyrodniczych. Zważywszy jednak na to, że sposób rozumowania teoretyków projektu w ogólnej postaci najwyraźniej nie różni się istotnie od procedur wykrywania projektu, stosowanych w dziedzinach uznawanych za naukowe, jak kryminalistyka czy archeologia, teoretycy projektu mogą uznać ten fakt za mocną rację na rzecz naukowego statusu ich teorii.